Bu derste ne öğreneceksiniz?
Sunucu gereksinimleri
| Bileşen | Gereksinim | Nerede doğrulanır |
|---|---|---|
| PHP | 8.2 veya üzeri | php -v · hosting-check kalemi php |
| PHP eklentileri | mysqli, mbstring, json, fileinfo | php -m · kalem extensions |
| Şifreleme | Native ext-sodium veya paketteki vendor/paragonie/sodium_compat | Kalem sodium — eklenti varlığı değil, gerçek şifreleme/çözme turu denenir |
| Veritabanı | MySQL 5.7+ / MariaDB 10.4+ | Kalem database |
| Web sunucusu | Apache 2.4 veya LiteSpeed, mod_rewrite ve AllowOverride All | Uygulama adresi açıldığında hata vermemeli |
| HTTPS | Geçerli SSL sertifikası | Kalem public_url yalnız https:// kabul eder |
| Composer | Gerekmez — sistem kendi otomatik yükleyicisini ve test koşucusunu kullanır | — |
En sık kurulum hatası
Web kökü proje klasörünün kendisi olduğunda .env, app/,
database/ ve storage/ klasörleri internete açılır. Web kökü mutlaka
marangoz/public olmalıdır. storage/ klasörü ayrıca
403 ile kapalıdır.
Adım adım kurulum
-
Sunucuya hazırlık
Paylaşımlı hostinge (cPanel / Plesk) kurulum yapacaksanız yerel makinenizde dağıtım paketini üretin. Paket; uygulama klasörleri, derlenmiş arayüz varlıkları, migration'lar,
.env.example, hostinge uygun.htaccessşablonu ve sodium polyfill'ini içerir; .env, canlı veri, testler ve kaynak klasörler pakete girmez.bash bin/package-release.sh
# → dist/marangoz-crm-YYYYmmdd-HHMM.tar.gzPaketi yükleyip açtıktan sonra klasörü
marangozgibi sade bir adla yeniden adlandırın; yolları basitleştirir. -
Web kökünü doğru ayarlayın
Tercih edilen yol: panelden alan adının Document Root değerini
/home/KULLANICI/marangoz/publicyapın. Bu durumda proje kökündeki mevcut koruma dosyasına dokunmanız gerekmez.Alternatif: Document Root değiştirilemiyorsa projeyi
public_html/marangozaltına koyup şablonu yerleştirin:cp .htaccess.hosting-example .htaccess
Bu şablonda
RewriteBasesatırı klasör adıyla eşleşmelidir; klasörümarangozdışında bir adla yüklediyseniz satırı ona göre güncelleyin. Ayrıca.enviçindeki adresler/publiciçeren biçimde yazılır. -
Veritabanını ve
.envdosyasını hazırlayınPanelden veritabanı ve kullanıcı oluşturup kullanıcıya
ALL PRIVILEGESverin. Ardından.env.exampledosyasını.envolarak kopyalayıp üretim değerlerini yazın.Üretimde .envdeğerleriAnahtar Değer APP_ENVproductionAPP_DEBUGfalse— üretimde asla açık bırakılmazAPP_URL·APP_PUBLIC_URLGerçek https://adresleri (QR etiketleri bu adresten üretilir)APP_TIMEZONEEurope/IstanbulAPP_KEY32 baytlık rastgele anahtarın base64 hali DB_HOST·DB_PORT·DB_USER·DB_PASS·DB_NAMEKullanıcı rootolmamalı; parola en az 16 karakter ve tahmin edilemez olmalıSESSION_NAME·SESSION_LIFETIMEmarangoz_session·7200LOGIN_MAX_ATTEMPTS·LOGIN_WINDOW_SECONDSGiriş denemesi sınırı ve penceresi php -r "echo base64_encode(random_bytes(32)), PHP_EOL;"
APP_KEY uyarısı: Bu anahtar QR/parça etiketlerinin şifrelemesinde kullanılır. Anahtarı değiştirirseniz mevcut QR etiketleri geçersizleşir; rotasyondan önce hangi etiketlerin yeniden üretileceğine karar verin. Anahtar yoksa veya şifreleme yeteneği yoksa parça görüntüleme ucu temiz bir hata döner.
-
Dosya izinlerini ayarlayın
find . -type d -exec chmod 755 {} \;
find . -type f -exec chmod 644 {} \;
chmod 600 .env
chmod -R 755 storagePHP kullanıcısının
storage/altına (loglar, yüklemeler, AI görselleri, taslaklar, önbellek) yazabilmesi gerekir. Yazamıyorsa kurulum kontrolüstoragekaleminde hata verir. -
Şemayı uygulayın —
--freshve--seedYASAKCanlıda yalnızca ileri yönlü migration komutu çalıştırılır:
cd ~/marangoz
php bin/migrate.php
php bin/migrate.php --statusNeden yasak?
--freshveritabanını siler,--seeddemo başlangıç verisi yükler. İkisi de yalnızca geliştirme ve geçici test veritabanı içindir. Canlıda ikisini de çalıştırmak tüm müşteri, proje, teklif ve cari verisini yok eder. Terminal yoksa tek seferlik bir cron kaydı ile aynı komut çalıştırılabilir; migration tamamlandıktan sonra bu cron kaydı silinmelidir.Migration ileri yönlüdür: başarısız bir kayıt
migration_runstablosunda ve loglarda görünür; düzeltilip aynı komut yeniden çalıştırılır. -
İlk işletme sahibini oluşturun
Taze veritabanında kullanıcı yokken firma ve owner hesabını tek komutla açın:
php bin/create-owner.php --tenant="Örnek Mobilya Ltd. Şti." --email=owner@ornekfirma.com --name="Ad Soyad"
Şifre verilmezse terminalde gizli sorulur ve hiçbir çıktıya yazılmaz; en az 10 karakter olmalıdır. Veritabanında kullanıcı varsa komut reddeder. Bu hesap tam yetkilidir ve maliyetleri görür.
-
Kurulumu doğrulayın
İki kontrol komutu vardır. İkisi de hiçbir sırrı (anahtar, parola, jeton) ekrana yazmaz; başarısız olduklarında sıfırdan farklı bir dönüş kodu verirler.
php bin/hosting-check.php
php bin/release-check.php
php bin/release-check.php --json > release-check.jsonRelease kontrolünün denetlediği kalemler Kalem Ne kontrol eder php · extensions · sodium Sürüm, eklentiler ve gerçek şifreleme yeteneği production APP_ENV=productionveAPP_DEBUG=falsedatabase_credentials Varsayılan olmayan kullanıcı, en az 16 karakter parola app_key 32 baytlık base64 anahtar public_url Public https://adresmigrations Migration defteri güncel, başarısız kayıt yok build_artifacts Arayüz çıktıları yerinde ve dolu storage Log klasörleri yazılabilir demo_accounts Üretimde aktif ve varsayılan parolalı demo hesap yok -
SSH olmayan kurulumlar için tek seferlik web adımı
Yalnızca FTP ve tarayıcı erişimi olan kurulumlar için paketle birlikte gelen
public/installer.phpdosyası kullanılır..envdosyasına en az 32 onaltılık karakterlik geçici bir kurulum jetonu eklersiniz; her istekte bu jeton zorunludur, eksik veya yanlış jeton 404 döner.- Durum adımı salt-okunurdur; hiçbir sır çıktıya yazılmaz
- Migration adımı her istekte sınırlı sayıda dosya çalıştırır,
done:truedönene kadar tekrarlanır - Bu adımda
--fresh/--seedyoktur; demo verisi yüklenmez - İlk owner adımı yalnız POST ile çalışır; şifre en az 10 karakter olmalıdır
Kurulumdan hemen sonra
public/installer.phpdosyasını sunucudan silin ve.enviçindekiAPP_INSTALL_TOKENsatırını kaldırın. Bu iki adım atlanırsa kurulum uçu erişilebilir kalır.
Günlük yedekleme
Yedekleme yalnız veritabanı dump'ı değildir. Aşağıdaki dosya seti de yedeğe dâhildir ve atlanırsa restore sonrası hata verir:
| Ne | Nerede | Atlanırsa |
|---|---|---|
| Veritabanı dump'ı | backup/marangoz-YYYY-MM-DD.sql.gz | Tüm kayıtlar kaybolur |
.env | Ayrı ve şifreli yerde tutulur (paketin parçası değildir) | Uygulama açılmaz |
storage/uploads | Müşteri dosyaları | Ekler görünmez |
storage/ai-renders | Üretilmiş görseller | Başarılı görsel işleri boşa çıkar |
public/assets | Arayüz çıktıları | Sayfalar açılmaz |
Snapshot tabloları (fiyat anlık görüntüleri, teklif sürümleri, üretim emirleri ve parçaları) muhasebesel kayıt niteliğindedir; yedekten silinmezler.
Güvenilir bir günlük yedek betiği dört şeyi yapar: hata/kesinti halinde eski başarılı yedekten vazgeçmez, yarım dosya bırakmaz, dump'ın bütünlüğünü doğrular ve yalnız başarıdan sonra eski yedekleri temizler.
- 1) Dump + sıkıştırma:
mysqldumpçıktısı geçici bir dosyaya yazılır - 2) Doğrulama: sıkıştırma bütünlüğü, dosya boş değil ve dump bitiş işaretini taşıyor
- 3) Atomik aktivasyon: dosya hedef ada taşınır
- 4) Yedeklilik: yalnız doğrulama geçtikten sonra kopya alınır ve eski yedekler temizlenir
Parolayı komut satırına yazmamak için ~/.my.cnf dosyası kullanılır ve izni
600 yapılır. Önerilen zamanlama: her gece saat 03:00.
Yedek klasörünü proje klasörünün dışında tutun ve web erişimini kapatın. Düzenli olarak yedeği sunucu dışı bir hedefe de kopyalayın; sunucu çalışmıyorsa yerinde duran yedek işe yaramaz.
Geri yükleme ve izole restore provası
Restore provası asla canlıda yapılmaz. Yöntem şudur: dump'ı izole bir veritabanına yükleyin, dosya kopyalarını izole bir köke açın, ardından uygulamanın kendi kontrol komutlarını o izole kuruma karşı çalıştırın.
BACKUP_GZ="$HOME/backups/marangoz-YYYY-MM-DD.sql.gz"
RESTORE_DB="marangoz_restore_$(date +%s)"
RESTORE_ROOT="$(mktemp -d /tmp/marangoz-restore.XXXXXX)"
PROJECT="$HOME/marangoz"
mysql -e "CREATE DATABASE \`$RESTORE_DB\` CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci"
gzip -cd "$BACKUP_GZ" | mysql "$RESTORE_DB"
mkdir -p "$RESTORE_ROOT"/{uploads,ai-renders,assets}
cp -a "$PROJECT/storage/uploads/." "$RESTORE_ROOT/uploads/"
cp -a "$PROJECT/storage/ai-renders/." "$RESTORE_ROOT/ai-renders/"
cp -a "$PROJECT/public/assets/." "$RESTORE_ROOT/assets/"
DB_NAME="$RESTORE_DB" php "$PROJECT/bin/migrate.php" --status
DB_NAME="$RESTORE_DB" php "$PROJECT/bin/release-check.php" --json
Prova sonrası izole veritabanını ve geçici kökü silin. Canlı storage/
klasörüne yazılmaz; dosyalar yalnızca izole köke kopyalanır.
- Fiyat anlık görüntüsü, teklif sürümü ve üretim parçası satır sayılarını kontrol edin (boşsa restore eksiktir)
- Bir AI görsel işinin dosyası izole kökte var mı, doğrulayın
- Bir QR etiketini izole kopyada aynı anahtarla çözebildiğinizi doğrulayın; anahtarı loga yazmayın
- Uygulama kodunu geri alacaksanız: migration'lar yalnız eklemeli ise yeni şema eski kodla çalışır; yıkıcı değişiklik varsa önce deploy öncesi yedeği geri yükleyin
Günlük düzen
Aşağıdaki düzen ürün ekranlarına dayanan önerilen iş akışıdır; her adım ilgili derste ayrıntılı anlatılmıştır.
| Zaman | Ne yapılır | Ekran |
|---|---|---|
| Gün başı | Gecikmiş taksitleri ve ödeme sözlerini tarayın, arama listesi oluşturun | Cari / Tahsilat → Vadesi Gelenler, Ödeme Sözleri |
| Saha | Ölçü işine atama yapın; usta ölçüyü girip gönderir | Ölçü İşleri |
| Ofis | Ölçüyü onaylayın, tasarımda modülleri yerleştirin, fiyatı hesaplayın | Editör, Fiyat |
| Müşteri görüşmesi | Teklif oluşturun, ödeme planını yazdırın, müşteri onayını alın | Teklifler |
| Teslim | Üretim emrini ve etiketleri üretin, montaj ekibine aktarın | Üretim |
| Kasa | Tahsilatı girin, makbuzu yazdırın, çekleri portföye ekleyin | Cari / Tahsilat |
| Gün sonu | Dönem raporunu açın, önceki dönemle karşılaştırın; günlük yedeğin alındığını doğrulayın | Raporlar |
| Haftalık | Pasifleştirilmesi gereken hesapları ve kullanıcı rollerini gözden geçirin; denetim kaydını okuyun | Yönetim |
| Aylık | İzole restore provasını tekrarlayın; anahtar rotasyonu gerekiyorsa planlayın | Sunucu |
Sık yapılan hatalar
Canlıda --fresh / --seed çalıştırmak
En ağır hatadır: --fresh veritabanını siler. Canlıda yalnızca
php bin/migrate.php çalıştırılır. Demo veri yükleme komutu yalnız geliştirme
içindir.
APP_DEBUG=true bırakmak
Üretimde hata cevabına teknik ayrıntı sızar. Sorun çözmek için geçici olarak açıp hemen kapatın; kalıcı çözüm loglardadır.
APP_PUBLIC_URL olarak localhost veya özel IP bırakmak
QR etiketleri bu adresten üretilir; telefon o adresi açamaz. Gerçek HTTPS alan adı girin, sonra etiketleri yeniden üretin.
.env dosyasını web kökünde bırakmak
Veritabanı parolası ve anahtar internete açılır. .env docroot dışında ve
izni 600 olmalıdır.
Kurulum dosyasını silmeyi unutmak
FTP ile kurulumda kullanılan installer.php dosyası ve kurulum jetonu
kurulumdan sonra kaldırılmalıdır; aksi halde kurulum uçu erişilebilir kalır.
storage/ai-renders klasörünü yedeklemezden almak
Bu klasör yedek dışı kalırsa restore sonrası tamamlanmış görsel işleri boşa çıkar. Yedek setini tam alın.
Tek seferlik migration cron'unu silmemek
Cron kaydı kalmaya devam eder. Migration bittikten sonra kaydı kaldırın.
Anahtar rotasyonunu geçişsiz yapmak
APP_KEY değişimi mevcut QR etiketlerini geçersizleştirir. Önce hangi
etiketlerin yeniden üretileceğine karar verin; ayrıca XAI_API_KEY gibi
anahtarların ifşa geçmişiyse rotasyonu da aynı bakım penceresinde yapın.
En değerli iki dakika
Her ay php bin/release-check.php çalıştırın ve yedeğinizi izole bir veritabanına
geri yükleyip kontrol edin. Yedek aldığını zannetmek ile yedeğin geri yüklendiğini
kanıtlamak arasındaki fark, bir veri kaybında tüm işin farkıdır.
Bu dersten sonra
Müfredatın son dersini tamamladınız. Artık müşteri kaydından tasarıma, üretimden etikete ve cari tahsilattan rapora kadar tüm akışı biliyorsunuz. Kendi işinizdeki ilk projeyi bu düzenle başlatın; takıldığınız adımı ilgili derse geri dönerek tekrar edin.