Ders 09 · Ticari takip

Cari ve tahsilat: borcu, taksiti ve nakdi tek yerde takip edin

Cari ekranı dört soruyu bir arada yanıtlar: müşteri ne kadar borçlu, hangi taksiti gecikti, müşteri ne zaman ne ödeyeceğini söz verdi ve portföyde kaç çek var. Bu derste gerçek ekranla baştan sona ilerleyeceğiz; tahsilat kaydından makbuza kadar her adımı uygulayacağız.

Süre: 15 dk Seviye: Orta Kontrol listesi: 0/0

Bu derste ne öğreneceksiniz?

Cari ekranı nasıl kuruldu?

Cari ekranı (Cari / Tahsilat) tek bir sayfada sekmelerle çalışır ve sekme durumu adres çubuğunda tutulur; sayfayı yenilediğinizde aynı sekmede kalırsınız. Aşağıdaki sekmeler yalnızca yetkiniz varsa görünür — yetkisiz sekme hiç açılmaz ve o bölüme istek gitmez.

Cari ekranındaki sekmeler ve görünmek için gereken izin
SekmeNe gösterirGörünme izni
Genel BakışToplam alacak, bu ay tahsilat, gecikmiş tutar, vade yaşlandırma kartları, mutabakat notuledger.view
Vadesi GelenlerTaksit satırları; durum filtresi ve yaşlandırma kovası filtresiledger.view
Ödeme SözleriBugün aranacak, bugün sözü olan, geciken, tutulan ve bozulan sözlerpayment_promises.view
Müşteri BakiyeleriMüşteri cari defteri: hareketler, tahsilatlar, planlar ve mutabakat dökümüledger.view
Tedarikçi (Verecek)Tedarikçi borç/ödeme/düzeltme kayıtları ve bakiyeleriledger.view
ÇeklerAlınan ve verilen çeklerin portföyü, vade ve durum takibiledger.view
TahsilatlarKaydedilmiş tüm tahsilat ve iade kayıtlarıledger.view
Tüm HareketlerBorç, tahsilat, iade ve düzeltme hareketlerinin tamamıledger.view

Cari bakiye nasıl tutulur?

Bakiye bir ekranda hesaplanmaz; cari defter hareketlerinin toplamıdır ve iptal edilen (void) satırlar toplama girmez. Yeni bir borç kaydı borç, tahsilat kaydı tahsilat hareketi yazar; iade ayrı bir hareket tipidir. Müşteri bakiyesi ile ödeme planı (taksitler) birbirinin kopyası değildir: denklem müşteri detayında şu şekilde gösterilir ve kuruşu kuruşuna doğrulanır —

Cari bakiye = Planlı kalan + Plansız kalan − Dağıtılmamış avans

Dağıtılmamış avans, müşterinin ödediği ama henüz bir taksite bağlanmamış nakittir; bu yüzden denklemde eksi işaretle görünür.

Adım adım

  1. Cari ekranını açın ve Genel Bakış'ı okuyun

    Üst şeritte dört özet kutu vardır: Toplam Alacak, Bu Ay Tahsilat, Gecikmiş ve Bakiyeli Müşteri. Altında Vade Yaşlandırma kartları yer alır; her kart bir kova toplamı ve taksit sayısı gösterir.

    • Vadesi Gelmemiş · 1–7 Gün · 8–30 Gün · 31–60 Gün · 60+ Gün
    • Vadesi bugün olan taksit "Vadesi Gelmemiş" sayılır
    • Olay Bekliyor kovası gecikmişe katılmaz: vade tarihi henüz oluşmamıştır
    • Bir karta tıklayınca Vadesi Gelenler sekmesi o kovaya filtrelenmiş olarak açılır
  2. Alacak planını ve taksitleri tanıyın

    Ödeme planı, teklif onaylandığında veya elle açıldığında müşterinin borcunu taksitlere böler. Plan durumları Taslak → Aktif → Tamamlandı / İptal şeklindedir.

    • Yalnız taslak plan düzenlenebilir; aktif planın taksitleri değiştirilemez
    • Toplam değişiyorsa taksitler de birlikte gönderilmelidir
    • Dağıtım yapılmış (tahsilat bağlanmış) planın taksitleri kesinlikle değiştirilemez
    • Plan aktive edilirken taksit toplamı plan toplamına kuruşu kuruşuna eşit olmalıdır
    • Bir planda en fazla 60 taksit; yüzdelerin toplamı 100 olmalıdır
    • Taksit tipi: Kapora · Sipariş · Üretim · Teslim · Teslim Sonrası · Taksit
    • Taksit durumu: Bekliyor · Kısmi Ödendi · Ödendi · Gecikti · İptal

    Bir taksidin vadesi tarihe bağlı değilse olay bekleyen olur: örneğin "teslimden 7 gün sonra". Vade, olay gerçekleştiğinde olay tarihine gün eklenerek hesaplanır; sistem uydurma bir tarih yazmaz.

  3. Tahsilat girin

    Üst şeritteki + Tahsilat Gir düğmesi (ve ekranın altındaki sabit Tahsilat Gir çubuğu) açtığı pencerede müşteri seçilir; seçilen müşterinin açık taksitleri otomatik listelenir.

    • Ödeme yöntemi: Nakit · Havale / EFT · Kredi Kartı · Çek · Diğer
    • Açıklama en fazla 500 karakter; ödeme tarihi seçilebilir
    • Taksit seçilmezse tutar dağıtılmamış avans olarak kalır
    • Pencere tutarı yazarken kısmi ödeme / tam ödeme / fazla tutar durumunu önceden söyler

    Pencere açıldığı anda bir tekrar anahtarı (idempotency) üretilir ve kayıt başarılı olana kadar korunur. Aynı istek iki kez gönderilirse mükerrer tahsilat oluşmaz; aynı anahtarla farklı bir tutar gönderilirse kayıt reddedilir.

  4. Makbuzu yazdırın

    Kayıt biter bitmez Tahsilat Makbuzu penceresi açılır. Makbuzda makbuz numarası, tarih, müşteri, varsa proje, ödeme yöntemi, tutar ve dağıtım satırları yer alır. Makbuz numarası para kaydının kimliğinden türetilir ve TAH-000123 biçimindedir.

    Makbuzdaki kalan bakiye, kayıt proje kapsamındaysa o projenin bakiyesinden, değilse müşterinin genel cari bakiyesinden okunur. Müşterinin telefonu kayıtlıysa WhatsApp'ta Paylaş düğmesi hazır bir metin sunar; dışarı paylaşım yalnızca bu düğmeyle olur.

  5. Ödeme sözünü kaydedin

    Müşteri ödemeyi bugün yapamayıp söz verirse Ödeme Sözleri sekmesinden kayıt açın: söz tarihi ve söz tutarı zorunludur, not en fazla 500 karakterdir.

    • Söz durumu: Aktif · Tutuldu · Bozuldu · Ertelendi · İptal
    • Görünümler: Bugün Aranacak · Bugün Sözü Olan · Geciken Sözler · Tutulan Sözler · Bozulan Sözler
    • Yalnız aktif söz ertelenebilir veya iptal edilebilir
    • Erteleme yeni bir söz açar ve eskisine bağlanır; geçmiş silinmez

    Söz tutulduğunda gerçek tahsilat kaydıyla eşleşir ve "Tutuldu" olur; tarih geçtiği hâlde ödeme gelmediyse "Bozuldu" olarak izlenir. Yani söz, tahsilatın yerine geçmez.

  6. Çek ve tedarikçi tarafını kaydedin

    Çekler sekmesinde çek yönünü (Alınan / Verilen) ve durumunu seçip portföye eklersiniz. En önemli kural: portföyde bekleyen çek cari bakiyeyi değiştirmez. Bakiyeye yansıyan tek durum tahsilat/ödemedir.

    • Çek durumu: Portföyde · Tahsil Edildi (verilen çekte "Ödendi") · Karşılıksız · İptal
    • Çek no 1–50 karakter, keşideci en fazla 190 karakter, vade tarihi zorunlu
    • İptal nedeni zorunludur; çek iptal nedeniyle birlikte kaydedilir
    • Her durum değişikliği çek geçmişine kim, ne zaman, hangi duruma yazan bir olay olarak eklenir

    Tedarikçi (Verecek) sekmesi aynı mantığı ters yönde çalıştırır: borç pozitif (+), ödeme negatif (−) yazılır ve bakiye toplamdan okunur. Tedarikçi tarafındaki kayıtlar da iptal edilerek düzeltilir.

  7. Hatalı kaydı silmek yerine iptal edin

    Yanlış girilen bir tahsilatı veya borcu silemezsiniz. Hareketi İptal Et düğmesiyle gerekçeli olarak iptal edersiniz; neden yazmadan iptal kabul edilmez.

    İptal kaydı silmez, işaretler: ödeme kaydı, cari hareketi ve o takside yapılan tahsilat dağıtımları birlikte geçersizleşir, geçmiş korunur. İade ödemesi de aynı mantıkla çalışır; iade müşterinin dağıtılmamış avansından düşülür ve taksitlere dağıtılmaz — dağıtılmamış avansınızdan fazlasını iade edemezsiniz.

Kim neyi yapabilir?

Cari ekranının tamamı firma (tenant) kapsamındadır: başka bir firmanın müşterisi, taksiti veya çeki listede görünmez ve doğrudan adresi çağırsanız da reddedilir. Aşağıdaki tablo sistemdeki gerçek yetki kurallarıdır.

Cari ve tahsilat yetkileri
İşlemGerekli izinBu izne sahip roller
Cari ekranını açma, bakiye ve hareketleri görme, makbuz yazdırmaledger.viewİşletme sahibi (owner), yönetici (admin), kasiyer (cashier)
Tahsilat girişi, borç kaydı, hareket iptali, taksit tahsis etmeledger.manageİşletme sahibi (owner), yönetici (admin), kasiyer (cashier)
Çek ekleme, tahsil/ödendi işaretleme, karşılıksız ve iptal durumuledger.manageİşletme sahibi (owner), yönetici (admin), kasiyer (cashier)
Tedarikçi (verecek) borç, ödeme ve düzeltme kaydıledger.manageİşletme sahibi (owner), yönetici (admin), kasiyer (cashier)
Ödeme sözü sekmesini görmepayment_promises.viewİşletme sahibi (owner), yönetici (admin), satış (sales)
Ödeme sözü oluşturma, erteleme ve iptalpayment_promises.createİşletme sahibi (owner), yönetici (admin), satış (sales)

Satış rolü için önemli ayrım

Satış rolünde ödeme sözü izinleri vardır; ancak Cari ekranının açılması ledger.view iznine bağlıdır. Satış kullanıcısı ekranı açamadığı için söz uçlarına da erişemez. Yani cari ve tahsilat işini kasiyer, yönetici veya işletme sahibi yapar; satış yalnız teklif ve ödeme sözü tarafında kalır.

Sık yapılan hatalar

Tahsilatı taksite bağlamayı unutmak

Taksit seçmeden kaydedilen tahsilat dağıtılmamış avans olarak kalır ve o taksit hâlâ "Bekliyor" görünür. Bu kasıtlı bir davranıştır, ama mutabakatta avans olarak görünür.

Kaydı silmek yerine iptal etmemek

Yanlış kayıtları silmek mühasebe bütünlüğünü bozar. İptal (void) neden yazmayı zorunlu kılar, hareketi geçersizleştirir ve geçmişi korur.

Portföydeki çeki tahsilat gibi saymak

Portföyde bekleyen çek cari bakiyeyi değiştirmez. Bakiye ancak çek tahsil edildiğinde düşer; o güne kadar müşterinin borcu açık durumdadır.

Ödeme sözünü tahsilat sanmak

Söz yalnız hatırlatmadır. Kasada tutar yoksa bakiye değişmez; sözün tutulması için gerçek tahsilat kaydı gerekir.

İadeyi taksite dağıtmaya çalışmak

İade ödemesi taksitlere dağıtılamaz; yalnız kaynağı doğrulanmış bir tahsilatın dağıtımını tersler veya dağıtılmamış avanstan düşer. Fazlası reddedilir.

Aktif planın taksitlerini düzenlemeye çalışmak

Yalnız taslak plan düzenlenebilir. Planı aktive ettiyseniz artık değişiklik yapamazsınız; yanlış planı iptal edip yeni bir plan açın.

Günlük pratik not

Vadesi geçmiş müşteriyi aramadan önce Ödeme Sözleri → Geciken Sözler görünümüne bakın: sözün hangi tarih için verildiği ve ne kadar tutulduğu yazıyordur. Aynı müşteri için yeni söz açarsanız eski sözün yerine geçer; ikisini birlikte takip etmenize gerek kalmaz.

Bu dersten sonra

Cari hareketleriniz düzenli. Sırada aynı verilerin dönem bazında karşılaştırması var: raporlar ekranında satış, tahsilat, kalan alacak ve teklif kabul oranını dönem dönem görüp yazdırabilirsiniz.

Eğitimden sonra ürünü kendi işinizle deneyin

Demo giriş bilgileriyle uygulamayı hemen açın; takıldığınız yerde eğitim merkezinden devam edin.

Demo Giriş